اطراف آنها را دربر مىگيرد « 1 » . ولى اين تقسيم قطعى نيست ، مقدسى تمام جزيرة العرب را به چهار بخش كرده و آن‌ها را چنين ناميده است : حجاز و يمن و عمان و هجر كه مركز بحرين آن زمان بوده و تمام سرزمينهاى واقع در سواحل جنوبى خليج فارس را از احساء تا عمان دربر مىگرفته است « 2 » . دربارهء يمن ، كه خود كشورى جداگانه بوده و با ايران روابطى خاص داشته و در تاريخ ايران هم جايگاهى مخصوص يافته ، در جاى ديگر سخن خواهد رفت . موضوع اين گفتار مرورى است كوتاه به قسمتهاى ديگر اين سرزمين از نظر ارتباط تاريخى آنها با ايران و ايرانيان . روابط تاريخى ايرانيان و اعراب روابط تاريخى ايرانيان و اعراب بسيار قديم است و از قرن ششم پيش از مسيح و از دوران هخامنشى آغاز مىگردد . هخامنشيان وارث آشوريها و بابليها در اين سرزمين بودند ، و فرمان‌روائى عربستان را از آنها به ارث برده بودند . داريوش اوّل ، عربستان را جزء ممالك خود مىشمارد ، و مورّخان قديم يونان از وجود دسته‌هائى از اعراب در اردوى كوروش اوّل و دوم شرحى نوشته‌اند . هردوت در شرح جنگهاى ايران و مصر از وجود عربها در اردوى كمبوجيه و خشايار شا و پوشش و جنگ‌افزارهاى آنها ، و همچنين از عهد و پيمانى كه آنها با كمبوجيه براى راه‌نمائى و گذراندن سپاه او از صحرا بسته بودند ، شرحى نوشته است . در دوران اشكانى نفوذ ايران در عربستان بسيار گسترش يافت و تا مرزهاى شرقى يمن پيش رفت . در دوران ساسانى شبه جزيرهء عربستان بيش از گذشته مورد توجّه و اهتمام دولت ايران گرديد ، زيرا اين سرزمين بيش از گذشته در محدودهء رقابتهاى اقتصادى و سياسى آن دولت با دولت روم قرار گرفته بود ، و ايران گذشته از

--> ( 1 ) - ياقوت ، معجم البلدان در جزيرة العرب . ( 2 ) - مقدسى ، احسن التقاسيم ، ص 96 .